ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ – ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Μία από τις συχνότερες διαταραχές που εμφανίζεται στην παιδική και εφηβική ηλικία είναι η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας, που πλήττει το 5 – 7% του μαθητικού πληθυσμού της χώρας. Είναι συχνή η σύγχυση μεταξύ της ανωτέρω νόσου και της κατάστασης των άτακτων, ανήσυχων και αφηρημένων παιδιών.
Μία πρώτη αναγνώριση του προβλήματος καθίσταται δυνατή με την είσοδο του παιδιού στο Δημοτικό Σχολείο, όπου παρουσιάζονται και οι απαιτήσεις για προσοχή και συμμόρφωση προς ορισμένους κανόνες.

Τα αίτια του προβλήματος
Στο χώρο της ιατρικής επιστήμης δεν υπάρχει ακόμη ακριβής εντοπισμός των αιτίων που οδηγούν στην εμφάνιση του φαινομένου αυτού. Σχετικές παρατηρήσεις έχουν δείξει ότι ο εγκέφαλος των παιδιών που αντιμετωπίζουν τη συγκεκριμένη νόσο είναι διαφορετικός ως προς τη δομή και τη λειτουργία απ’ αυτόν άλλων παιδιών χωρίς ανάλογη πάθηση, ενώ, όπως και σε πολλά άλλα νοσήματα που σχετίζονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου, η κληρονομικότητα θεωρείται καίριος παράγοντας που συμβάλλει στην εμφάνισή της.
Επιπλέον, η προωρότητα των παιδιών, η χρήση καπνού και αλκοόλ και η έκθεση σε ακτινοβολία της μητέρας στη διάρκεια της εγκυμοσύνης ευθύνονται πιθανότατα για την ανάπτυξη της συγκεκριμένης νόσου.
Παράγοντες που ενισχύουν το ανωτέρω υπόβαθρο και οδηγούν στην επιδείνωση των συμπτωμάτων της νόσου είναι η αδιαφορία των γονέων για την ανάπτυξη του παιδιού και τα σοβαρά οικογενειακά προβλήματα.

Τα συμπτώματα της νόσου
Τα βασικότερα συμπεριφορικά χαρακτηριστικά ενός παιδιού που οφείλουν να προβληματίσουν ένα γονέα για το αν το παιδί ή ο έφηβος πάσχει από το σύνδρομο διαταραχής ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας είναι η συχνή απροσεξία του νέου, η υπερκινητικότητα και η παρορμητικότητα στις αντιδράσεις του.
Πολύ συχνά το παιδί με ΔΕΠΥ κάνει λάθη απροσεξίας, αδιαφορεί για τις λεπτομέρειες, παραμελεί την εκπλήρωση των σχολικών του υποχρεώσεων, δείχνει αδιαφορία για τις οδηγίες ή τα λόγια των άλλων, χάνει τα πράγματά του στο σχολείο, δεν μπορεί να επικεντρώσει ξανά εύκολα την προσοχή του σε μια δραστηριότητα, όταν κάτι διακόψει την προσπάθειά του, δεν ολοκληρώνει εύκολα ό,τι αρχίζει.
Συγχρόνως, κινείται διαρκώς και άσκοπα τις περισσότερες φορές. Η κίνηση αυτή είναι εντονότερη απ’ αυτή των άλλων παιδιών της ηλικίας του. Το συνηθέστερο γνώρισμα της υπερκινητικότητας είναι το ότι το παιδί σηκώνεται από το θρανίο, όταν αυτό δεν του επιτρέπεται. Συνεχώς, επίσης, κινεί στο θρανίο τα χέρια και τα πόδια του, ενώ συχνά ενοχλεί τους άλλους και κοιτά διαφορετικά πράγματα από αυτά στα οποία ο δάσκαλος ζητά από τα παιδιά να συγκεντρωθούν.
Δυσκολία εμφανίζεται και στη συνεργασία με τα άλλα παιδιά. Το παιδί που πάσχει από ΔΕΠΥ δρα πριν σκεφτεί, δεν περιμένει τη σειρά του, απαντά βιαστικά χωρίς να έχει ακούσει όλη την ερώτηση, διακόπτει το λόγο των άλλων παιδιών και δίνει απαντήσεις χωρίς να ερωτηθεί, δεν πειθαρχεί εύκολα σε κανόνες.
Δε λείπουν, ταυτόχρονα, και τα ατυχήματα από απροσεξία, επειδή αγνοεί την αίσθηση του κινδύνου, η αδιαφορία για τις λεπτομέρειες, η ακατάσχετη και χωρίς ουσία ομιλία, η έλλειψη ενδιαφέροντος για τις σχολικές εργασίες που απαιτούν συγκέντρωση και έντονη πνευματική προσπάθεια, η παρέμβαση στο παιχνίδι άλλων παιδιών χωρίς να έχει προσκληθεί να συμμετάσχει σ’ αυτό.
Τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ διαφέρουν από παιδί σε παιδί. Έντονη απόκλιση παρουσιάζεται και στο βαθμό εμφάνισης των διαφόρων συμπτωμάτων στο νέο στη διάρκεια της ημέρας.

Οι συνέπειες του προβλήματος
Αν το πρόβλημα εντοπιστεί και διαγνωστεί έγκαιρα, τότε είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί. Αλλιώς, μπορεί να προκληθούν δυσάρεστες επιπτώσεις στη ζωή του παιδιού, που θα επηρεάσουν αρνητικά όλο το μετέπειτα βίο του.
Συχνή είναι η σχολική αποτυχία των παιδιών με ΔΕΠΥ, το έντονο άγχος για την επίδοσή τους, η μειωμένη αυτοεκτίμηση, η δυσκολία σύναψης φιλικών σχέσεων με τους συνομηλίκους, τα συναισθηματικά προβλήματα. Τα ανωτέρω συμπτώματα σε συνδυασμό με την έλλειψη υποστήριξης από το οικογενειακό περιβάλλον οδηγούν σε αντικοινωνική και ορισμένες φορές επιθετική συμπεριφορά απέναντι στους άλλους. Κάποτε ακόμα και η χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών δεν αποφεύγονται.

Η αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ
Όταν το πρόβλημα κάνει την εμφάνισή του τόσο στο σχολείο όσο και στο σπίτι του παιδιού, τότε απαιτείται η διάγνωσή του, προκειμένου να αντιμετωπιστεί. Το πρόγραμμα θεραπείας συμπεριλαμβάνει ψυχοθεραπεία του παιδιού, ανάλογη ψυχική εκπαίδευση των γονέων για να βοηθήσουν αποτελεσματικά στη βελτίωση της κατάστασης του παιδιού, εκπαιδευτική συνδρομή στο χώρο του σχολείου, φαρμακευτική αγωγή σε ορισμένες περιπτώσεις.