ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ

Η νευρική ανορεξία είναι μία μορφή διατροφικής διαταραχής, αλλά και ψυχολογικής πάθησης, παράλληλα, όπως υποστηρίζουν πολλοί ειδικοί. Xαρακτηρίζεται από άρνηση του ατόμου για διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους και από έναν φόβο για την απόκτησή του σε συνδυασμό με μία αναληθή εικόνα για τον εαυτό του, που διατηρείται από διάφορες προκαταλήψεις σε σχέση με το σώμα, το φαγητό ή τη διατροφή.
Το ανορεκτικό άτομο ή επιλέγει τροφές χαμηλών θερμίδων και τις τρώει σε μικρές ποσότητες, αφού προηγουμένως τις τεμαχίσει προσεκτικά, ή επιδίδεται σε καταναγκαστική περιοριστική πρόσληψη τροφής ή, όταν ξεφεύγει από την αυστηρή πειθαρχία και τρώει κανονικές ποσότητες φαγητού, φροντίζει να απαλλαγεί από τις πρόσθετες θερμίδες, με την πρόκληση εμετού, τη χρήση καθαρτικών και διουρητικών σκευασμάτων, ακόμα και κλυσμάτων. Αυτός ο φαύλος κύκλος καθιστά την ανορεξία παρόμοια με οποιονδήποτε άλλο εθισμό.
Η νευρική ανορεξία πλήττει σε ποσοστό 90% τις γυναίκες και 10% τους άνδρες. Ξεκινά κατά την εφηβεία ή λίγο μετά τα 20, αν και έχουν αναφερθεί περιπτώσεις πασχόντων μεγαλύτερης ή μικρότερης ηλικίας.
Τα άτομα που αναπτύσσουν τη διατροφική αυτή διαταραχή έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, μειωμένη αντοχή σε ξαφνικές αλλαγές στη ζωή τους, αισθάνονται ανεπαρκείς και ανάξιοι, επιδιώκουν την ανεξαρτητοποίηση από οικογενειακό περιβάλλον που δεν τους αφήνει περιθώρια πρωτοβουλιών, φοβούνται την κριτική, ενώ, παράλληλα, επιζητούν την αποδοχή.

Αίτια της νευρικής ανορεξίας

Οι αιτίες που οδηγούν στην ανάπτυξη της ανορεξίας είναι διαφορετικές από άτομο σε άτομο. Η γενετική προδιάθεση και ένας συνδυασμός περιβαλλοντικών, κοινωνικών και πολιτισμικών παραγόντων συνιστούν το πλαίσιο που επιτρέπει την ανάπτυξή της.
– Άτομα που η μητέρα τους ή η αδερφή τους είχαν ανορεξία έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν αυτήν την ασθένεια σε σχέση με τους άλλους ανθρώπους. Γενετικοί παράγοντες προδιαθέτουν, επίσης, κάποιους ανθρώπους στο άγχος, την τελειομανία, την ψυχαναγκαστική σκέψη και πράξη, που οδηγούν στη νευρική ανορεξία.
– Κάποια άτομα με ψυχογενή ανορεξία χρησιμοποιούν το φαγητό ως μέσο ανακούφισης από το άγχος. Η ταυτόχρονη εμμονή τους στο ότι χάνουν τον έλεγχο σε διάφορα ζητήματα τούς οδηγεί να ασχολούνται με το βάρος τους σε απόλυτο βαθμό, προκειμένου να αναπληρώσουν αυτήν την έλλειψη ελέγχου και να ξεπεράσουν το φόβο της προσωπικής τους ανικανότητας.
– Οι γονείς των ατόμων που εμφανίζουν αυτή τη νόσο είναι υπερβολικά ελεγκτικοί και δεν επιτρέπουν την αυτονόμηση και την ανάληψη πρωτοβουλιών των παιδιών τους.
– Οι διαταραγμένες οικογενειακές ή προσωπικές σχέσεις, η κοινωνική απομόνωση, η άσκηση ρατσισμού και χλευασμού σε ένα άτομο για την παχυσαρκία του.
– Τα δυτικά πρότυπα ζωής, που επιβάλλουν ως ελκυστικά πρότυπα τα πολύ αδύνατα κορμιά που αποκτώνται με εξαντλητικές δίαιτες. Η ιδέα αυτή επηρεάζει, κυρίως, τις γυναίκες, χωρίς να αποκλείονται σήμερα και οι άνδρες.

Συμπτώματα της νόσου
Η νευρική ανορεξία μπορεί να επιφέρει σοβαρές επιπλοκές στην υγεία, προκαλώντας ακόμη και το θάνατο. Αρχικές ενδείξεις είναι:
– Η περιορισμένη πρόσληψη ενέργειας. Τα άτομα αυτά αδυνατούν να διατηρήσουν ένα κανονικό βάρος και μειώνουν την ποσότητα τροφής που καταναλώνουν με στόχο τη διαρκή απώλεια βάρους.
– Η στρεβλή εικόνα που έχουν για το σώμα τους. Μία συνεχής ανησυχία κατατρύχει τους ανορεκτικούς για την εξωτερική τους εικόνα.
– Ο φόβος για την απόκτηση βάρους που κυριαρχεί στο μυαλό τους, ακόμη και αν είναι υποσιτισμένοι και εξουθενωμένοι από την πείνα.
Η παγίωση της νευρικής ανορεξίας ως νόσος ενός ατόμου εκδηλώνεται με πλήθος ενδεικτικών στοιχείων:
– Η αυστηρή και εξαντλητική δίαιτα, η υπερκατανάλωση τροφών σε σύντομο χρονικό διάστημα και η πρόκληση εμετού ή η λήψη καθαρτικών και διουρητικών χαπιών στη συνέχεια λόγω ενοχών για να χάσουν άμεσα βάρος.
– Ο απόλυτος αποκλεισμός λίπους και ζάχαρης από τη διατροφή τους.
– Το χαμηλότερο σωματικό βάρος, που μπορεί να φτάσει ακόμα και το 85%, από το κανονικό για την ηλικία, το ύψος ή το φύλο τους.
– Η υπερβολική ανάλωση χρόνου με την τροφή στο πιάτο τους, κόβοντας και «παίζοντας» μ’ αυτήν, για να φανεί ότι έχουν φάει.
– Η υπερβολική άσκηση.
– Συχνά οργανικά προβλήματα που παρουσιάζονται είναι οι καρδιακές βλάβες, η χαμηλή πίεση του αίματος, η ατονία των μυών, η αναιμία, η στειρότητα, η αμηνόρροια στις γυναίκες, το θαμπό δέρμα εξαιτίας της αφυδάτωσης, το αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα, οι διαταραχές στον ύπνο, η υποθερμία και η αίσθηση του κρύου, ακόμα και αν ο καιρός είναι ζεστός, η απώλεια μαλλιών και νυχιών.
– Στις κοινωνικές επιπτώσεις εντάσσονται η κοινωνική απομόνωση, η αδιαφορία του ατόμου για την ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων.
– Ψυχολογικές συνέπειες αποτελούν η κακοκεφιά, ακόμα και η κατάθλιψη, τα τεταμένα νεύρα, η ντροπή, η ενοχή, η αμφισβήτηση του εαυτού.

Θεραπεία της ανορεξίας
Η διάγνωση της ανορεξίας είναι δύσκολη, καθώς βασικά ψυχολογικά χαρακτηριστικά της είναι η μυστικοπάθεια, η άρνηση και η ντροπή.
Η αντιμετώπιση της νόσου χωρίς τη βοήθεια ειδικού είναι αδύνατη. Απαιτείται η συνδρομή κάποιου ψυχολόγου ή ψυχιάτρου, που θα εξετάσει τις ιδιαιτερότητες κάθε περίπτωσης και θα αποφασίσει για την καταλληλότερη θεραπευτική αγωγή. Η Ψυχοθεραπευτική παρέμβαση είναι αναγκαία για να εντοπιστούν τα συναισθήματα που οδηγούν το άτομο στην αποχή από το φαγητό και για να αλλάξει με τη βοήθεια του ειδικού η όποια δυσλειτουργία σχετίζεται με τη διατροφή.
Το θεραπευτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει, δηλαδή, τρία στάδια: α) αποκατάσταση του σωματικού βάρους, για να βελτιωθεί η υγεία, η διάθεση και οι νοητικές λειτουργίες, β) θεραπεία των ψυχολογικών διαταραχών, γ) μακροχρόνια ύφεση και αποκατάσταση ή πλήρης ανάρρωση.
Σε περίπτωση έγκαιρης διάγνωσης τα ποσοστά επιτυχημένης ίασης αυξάνονται. Όταν υπάρχουν σωματικές δυσλειτουργίες, μπορεί να χρειαστεί και κάποια νοσηλεία.
Η υποστήριξη, η επιμόρφωση και η καλύτερη κατανόηση των διατροφικών διαταραχών από τους οικείους του ασθενή μπορεί να αποβεί σημαντικός παράγοντας εξάλειψης του προβλήματος.

Το φαγητό δεν είναι εχθρός του ατόμου. Η τήρηση του μέτρου στη διατροφή είναι αυτή που θα απαλλάξει από ενοχές κάθε άτομο σε συνδυασμό με την ύπαρξη αυτοεκτίμησης και ψυχικής σταθερότητας, προκειμένου να μειωθούν τα περιστατικά διατροφικών διαταραχών.